Nú þegar staðfest hefur verið að 63ja ára Englendingur, Roy Hodgson, verður tólfti framkvæmdastjóri okkar ástkæra klúbbs frá síðari heimsstyrjöld er ekki úr vegi að reyna að velta aðeins fyrir sér hvaða áherslur karl hefur og hvað við megum búast við.
Á mörgum vefmiðlum hefur verið farið yfir heimshornaflakk hans sem stjóri, hér er m.a. ágætis yfirlit frá Sky um það.
Þjálfarinn Roy
Upphaf ferilsins
Ég hef núna síðustu daga leitað til manna sem hafa töluvert fylgst með störfum Hodgson, allt frá því hann fór til Svíþjóðar 1976 og til síðustu ára og reynt að átta mig meira á honum sem þjálfara og karakter.
Roy Hodgson er goðsögn í Svíþjóð. Hann kom til Svíþjóðar 1976 og tók við liði Halmstad, sem spáð var falli. Sænskur fótbolti var þarna í miklum tengslum við suðrænan fótbolta, liðin spiluðu með sweeper og þriggja/fimm manna vörn sem beitti „man marking“.
Roy gerði á þessu breytingar, spilaði strax leikkerfið 442 og beitti svæðisvörn. Það var beinlínis hlegið að þessum breytingum hans í upphafi, en árangurinn kom í ljós heldur betur þegar Halmstad urðu meistarar! Þeim árangri hefur Hodgson oft lýst sem þeim besta sem hann hefur náð sem þjálfari.
Á næstu árum var Halmstad í toppbaráttunni í Svíþjóð og oft í baráttu við lið eins besta vinar hans, Bob Houghton sem á þessum tíma þjálfaði Malmö FF (sem m.a. komst í úrslitaleik European Cup 1979) og einnig stillti upp 442 leikkerfi með svæðisvörn. Þeir félagar voru í upphafi kallaðir „óvinir knattspyrnunnar“ hjá sænskum en í dag telja Svíar þá félaga hafa breytt sænskri knattspyrnu varanlega og áherslur þeirra séu enn þann dag í dag lykilþættir í sænskum fótbolta.
Leikkerfi og áherslur
Roy Hodgson hefur allan sinn þjálfaraferil haldið tryggð við leikkerfið og í raun þær grunnáherslur sem hann lagði hjá Halmstad.
Hann stillir vanalega upp 4-4-2 leikkerfi, þar sem 8 – 10 metrar eiga að liggja milli lína (þ.e. milli varnar-, miðju- og sóknarlínu). Allir leikmenn eiga ákveðin hlutverk varnarlega, varnarleikurinn hefst hjá fremstu mönnum sem eiga að loka á bakverði andstæðingsins og vera fljótir að vinna sig inn í sína varnarlínu.
Liðin hans eru vanalega sett upp á þennan hátt:
Fjögurra manna varnarlína þar sem aginn ríkir. Bakverðir eru varnarmenn en „overlappa“ ef tækifæri gefast. Leggur þó mikið upp úr því að ef þeir tapa bolta sé kantmaður til í svæðisdekkunina og bakvörðurinn vinni hratt til baka.
Á miðjunni spilar hann með djúpan miðjumann með litla sóknarskyldu og aggressívan miðjumann sem stýrir sóknarleiknum. Á köntunum eru svo vængmenn upp á gamla mátann, leikmenn sem vinna sig á bakvið varnir til að krossa boltann.
Frammi hefur svo Hodgson verið með tvo sentera, hann vill hafa „litli – stóri“ skiptingu þar sem mögulegt er með þeim áherslum sem því fylgir, sá litli hlaupi undir þann stóra og éti af honum. Í seinni tíð er kannski frekar hægt að tala um ákveðin hlutverk hvors um sig frekar en hæð og þyngd, þar sem um er að ræða líkamlega sterkan senter með fljótum og teknískum.
Gegnumgangandi í gegnum liðið eru „pör“ leikmanna, hafsentapar, bakverður og vængmaður hvors kants eru par, miðjumannapar og senterapar.
Þessi uppstilling er auðvitað „klassísk“, við getum t.d. rifjað upp gullöldina okkar og þá erum við komin með nákvæmlega svona lið. Þetta hefur leitt til þess að talað hefur verið um að Roy sé af „gamla skólanum“ (ég m.a. talaði um það í athugasemd nýlega) en það pirrar hann mjög mikið. Áður hef ég bent á sænsku byltinguna sem hann átti stóran þátt í en áherslur hans, sérstaklega í varnarleiknum, hafa stöðugt vera að þróast og hann hefur þróað pressuvörn þessa leikkerfis mikið, sem best sást í árangri Fulham í Evrópu í vetur, þar kom hann stórum liðum á óvart með öflugri pressu.
Stebbi kom með frábæran link í athugasemdakerfinu á kop.is þegar tilkynnt var um ráðningu Hodgson sem lýsir mjög vel hvernig hann stillir kerfinu upp, kíkið á það hér.
Varnarlína hans hefur vanalega verið frekar aftarlega á útivöllum, en ýtt ofar á heimavöllum. Hann krefst gífurlegs aga í leikskipulaginu og æfingarnar hans snúast um uppstillingu liðsins og varnir gegn ólíkum aðstæðum sem upp koma í leiknum og hvernig á að sækja upp úr þeim.
Á æfingavellinum
Hann er „æfingavallarstjóri“, líður vel í stuttbuxunum og tekur virkan þátt í æfingum. Hann er ekki mikið fyrir að teikna upp skipulag á blað, heldur stillir upp 11 á móti 11 á æfingum og vinnur taktíkvinnuna á vellinum sjálfum.
Skuggahlaup eru stór þáttur æfinganna, það eru boltalausar æfingar þar sem mönnum er stillt upp út frá því hvar á vellinum boltinn er hjá andstæðingnum, hvernig hann vinnst og hvernig á að sækja þaðan frá (shape-æfingar). Annað sem hann leggur gríðarlega mikið uppúr er að halda bolta innan liðs. Það fer langur tími í það á æfingasvæðum hjá liðum hans, uppáhaldsæfingin þegar hópnum er skipt upp í þrjú lið þar sem tvö þeirra halda boltanum gegn því eina sem á að ná honum.
Leikmenn sem hafa verið hjá honum hafa lýst vikum og mánuðum þar sem þessar æfingar réðu ríkjum bara út í eitt, sem mörgum fannst hundleiðinlegt á æfingasvæðinu en sáu svo í leikjum hversu árangursríkar það var og sættu sig vel við æfingarnar vegna þess.
Hér er t.d. tilvitnun í Simon Davies, leikmann Fulham, um karlinn og æfingarnar:
“Every day is geared towards team shape – and it shows. We would have a little laugh about it now and again, but when he came to Fulham we were fighting relegation.
His management style took us to a Europa League final, so you take it. I don’t want to give any secrets away, but he gets the 11 that he wants for a match and drills everything in that he wants.
It’s defensive drills and certain attacking drills – with no diagrams. It’s all on the pitch with the ball.”
Leikgreiningarstörf og leiðsögn
Roy hefur um langt skeið unnið leikgreiningarstörf í tækninefnd UEFA. Sú nefnd leikgreinir alla leiki úrslitakeppna EM og gefur út skýrslur um leikstíla, nýjungar og breytingar í knattspyrnunni. Hann var valinn sem einn af fulltrúum UEFA til að leikgreina leiki í lokakeppni HM í Þýskalandi 2006 og hefur reglulega verið leikgreinandi fyrir sjónvarpsstöðvar í þeim löndum sem hann hefur unnið í.
Á þessum árum hefur hann verið í miklum samböndum við þekktustu þjálfara heims og álit á honum er gríðarlegt innan þjálfaraheimsins. Hann hefur verið reglulegur fyrirlesari á þjálfararáðstefnum og þar hefur hann ávallt haldið uppi sýn mikilvægi nákvæmra vinnubragða, mikilvægi aga og einfaldleikans. Hann þreytist aldrei á að segja frá könnun sem gerð var í tengslum við einhverja lokakeppnina þar sem að kom fram að helstu þjálfarar Evrópu nýta á bilinu 8 – 9 æfingar í þjálfuninni sem sínar aðalæfingar. Vissulega með tilfærslum í áherslum, en sömu æfingarnar samt!
Hodgson vill því leikmenn sem hlíta aga og fylgja skipulagi. Fulhamliðið hefur síðustu tvö ár verið það lið sem fæst spjöld hefur fengið í ensku deildinni og hann hikar ekki við að skipta leikmönnum út sem eru á gulu spjaldi ef þeir eru komnir á hálan ís. „Eitt af lykilatriðunum í fótbolta er að halda skipulagi“ segir hann oft og þar skiptir auðvitað mestu að halda 11 leikmönnum inni á vellinum!
Agi og man-management
Aginn smitast út frá Hodgson sjálfum. Hann fékk viðurnefnið „nicest man in football“ í Svíþjóð og það hefur haldist við hann síðan. Hann er ákaflega yfirvegaður og ekki skiptir það máli við hvern hann talar, hvort sem það var Paul Ince eða 17 ára Svíi, hann er góðmennskan uppmáluð og stendur við bakið á sínum mönnum. Hann er afar yfirvegaður á hliðarlínunni, telur vinnuna 95% fara fram á æfingavellinum og í uppleggi leikjanna, hann stendur ekki svo glatt og veifar inn skipanir, eða fagnar mörkum af miklum móð. Í hálfleik koma yfirvegaðar útskýringar og ræður um þær áherslur sem eru í gangi, ef þarf að laga þær þá er það gert rólega og án hávaða. Sumir vilja meina að hann hafi aldrei reiðst í klefanum, þó það auðvitað sé nú ekki líklegt.
Hann hefur tilhneigingu til að treysta leikmönnum í langan tíma, leyfir þeim að spila í aðalliði í gegnum erfið tímabil hjá þeim og það hefur valdið vinsældum hjá þeim sem hann treystir, en pirrað þá sem sitja utan aðalliðs þegar illa gengur. Það hefur verið talið ein aðalástæða þess að hann var rekinn frá Blackburn og Udinese á sínum tíma, „dressing room unrest“ í kjölfar þess að margir þeirra sem ekki voru að spila grófu undan honum. En það auðvitað virkar líka afar vel á öðrum tímum, Fulham t.d. átti erfitt lengi í deildinni en leikmennirnir sem hann treysti fóru langt í Europa League út á skipulagið hans og gjörþekkingu á því hvers var af þeim krafist.
Þetta hefur þýtt það að Hodgson hefur yfirleitt ekki verið með stóran hóp leikmanna. Breiddin hjá Fulham var t.d. afar lítil, það sást í þeim leikjum þar sem aðalleikmennirnir voru hvíldir vegna Evrópudeildarinnar. Auðvitað er verið að tala um lítið lið, en það sama var uppi á tengingum hjá Blackburn þegar hann var þar og þeir voru eitt toppliðanna í Englandi, meiðsli haustið 1997 þýddu slæm úrslit sem lítilli breidd var kennt um.
Leikmannakaup
Hodgson hefur vanalega sótt mikið inn á þann leikmannamarkað sem hann þekkir þegar kemur að því að kaupa leikmenn. Hjá Blackburn Rovers voru það Bohinen, Gudmundson og Henchoz, hjá Fulham hefur hann sótt Hangeland, Riise og Nevland til Skandinavíu, Zuberbühler til Sviss og Duff sem hann þekkti frá Blackburn. Hann hefur auðvitað búið lengi í Skandinavíu og hefur lýst því að hann kunni afar vel við „skandinavíska mentalitetið“, sem auðvitað hefur í gegnum tíðina verið lýst sem samfélagi vinnusemi, samkenndar og aga. Lykilþættir í hugsjón Hodgson.
Að lokum
Ég hef legið í netgreinum og öllu mögulegu um karlinn undanfarna daga. Mikið af því sem hér er að ofan kemur eftir samskipti mín við félaga minn Kristján Guðmundsson, þjálfara HB í Færeyjum, sem hefur fylgst lengi með sænskum fótbolta og mönnum tengdum honum. Að auki er hann varaformaður í Knattspyrnuþjálfarafélagi Íslands, á síðu félagsins er m.a. að finna þetta sem er yfirlit erindis sem Hodgson hélt á þjálfararáðstefnu í Porto 1994 og lýsir ágætlega lykilþáttum hans í þjálfuninni.
Kristján er „þjálfunarnörd“ sem liggur yfir þjálfurum, þeirra stíl, æfingum og áherslum. Hann bjó í Malmö 1986 og 1989 og fylgdist náið með Malmö FF þá, þjálfaði þar síðar og fór m.a. í heimsókn sem þjálfari unglingaliðs MFF til Internazionale þegar Roy stjórnaði þar.
Leyfi mér að vitna í tölvupóst sem hann sendi mér þegar ég bað hann um að gefa mér hlutlægt mat á Hodgson. Kristján er alls ekki stuðningsmaður okkar liðs, við skulum átta okkur á því…
Royson (var kallaður það í Svíþjóð) er minn maður, var afar þægilegur í umgengni, hann gaf mér persónulega Inter húfu sem ég á ennþá og sagði öllum að Roy hefði gefið mér, enginn trúði því á Íslandi auðvitað! Ég man það mjög vel að þegar við fórum af stað til Milano þarna um árið hversu vel stjórnarmenn MFF töluðu um hann. Hef alltaf fylgst með honum síðan, vona að Liverpool lendi allavega í öðru sæti á næsta ári…..
Ég fékk svo í gegnum Kristján gott „quote“ frá Svía, sem var lykilmaður með Malmö FF milli 1985 og 1989 og hefur átt mikil samskipti við Hodgson síðar sem þjálfari og forráðamaður sænskra liða.
Þegar sá var spurður í dag við hverju ætti að búast af Hodgson hjá Liverpool svaraði hann:
„Jag upplever Roy som en riktigt stor gentleman. Otroligt noggrann i allt han gör. Har förmågan att alltid få alla att göra sitt bästa.”
Í snarþýðingu:
“Ég upplifi Roy sem alvöru herramann. Ótrúlega nákvæmur í öllu sem hann tekur sér fyrir hendur. Hann hefur þann eiginleika að fá alltaf alla í kringum sig til að gera sitt besta“.
Það á eftir að koma í ljós hvað verður, ef þetta er það sem við megum reikna með af karli, þýðir það ákveðnar stefnubreytingar sem kalla á breytingar í leikmannahópi og uppleggi. Ég er algerlega sammála þeirri stefnu félagsins að með brotthvarfi Rafa þurfti það að verða og mikið vona ég að réttur maður hafi verið valinn til starfsins.
Áfram Liverpool og Roy Hodgson!