27. febrúar, 2007
Ég er íþróttafréttamaður.
Hvað þarf eiginlega til að maður geti kallað sig íþróttafréttamann? Þarftu eitthvað fjölmiðlapróf? Þarftu að “meika sens”? Þarftu að geta gert upp á milli góðra heimilda og slúðurs? Þarftu að vera ábyrgur orða þinna? Þarftu að hafa hundsvit á því sem þú segir? Svarið við öllum þessum spurningum er NEI. Hvað með sérstaka “sérfræðinga”? Er það eina sem skiptir máli að hafa sparkað tuðru fyrir eða stjórnað liði á Íslandi sem hefur verið að reyna að spila “knattspyrnu”? Þarna virðist svarið vera JÁ.
Ég hef átt gott samband við margan íþróttafréttamanninn og flestir, ef ekki allir þeirra, eru afskaplega góðir kallar. Ég hef passað mig í gegnum tíðina að gagnrýna þá ekki opinberlega, og þá sérstaklega vegna skyldu minnar er sneri að Liverpoolklúbbnum á Íslandi. Nú er ég frjáls ferða minna á opinberum vettvangi og því ekkert sem stoppar mann að setja hugleiðingar sínar á prent. Ég hef ekki fundið mig knúinn til þess hingað til, en undanfarið hefur alveg keyrt í þverbak. Sá viðvaningsháttur sem hefur verið í þessari stétt er með hreinum ólíkindum. Það virðist vera orðið nóg að geta brosað, slegið fram fyrirsögnum (a la gula pressan) og geta þýtt einstaka fréttir úr mestu sorpritum knattspyrnunnar. Metnaðurinn í íþróttafréttamennsku á Íslandi í dag (er snýr að mínu áhugamáli, enska boltanum) er enginn, segi ég og skrifa ENGINN. Margir hverjir virðast gjörsamlega skorta almenna skynsemi í sinni umfjöllun. Dómgreindarbresturinn þegar kemur að öflun heimilda og ábyggileika frétta er því miður oft á tíðum algjör.
Hvað er ég að meina? Á ég að ganga alla leið í pistlinum og nafngreina menn? Því ekki? Þetta er nú einu sinni BLOGG. Í mínum huga þá gengur blogg út á að greina frá sínum hugleiðingum á opinberum vettvangi. Ég ætla ekki að ráðast á einstaka persónur í þessum hugleiðingum, heldur er ég fyrst og fremst að efast um hæfni þeirra að sinna því starfi sem þeim er BORGAÐ fyrir og það í fullri vinnu. Það skal þó tekið fram að sumir sem hafa sinnt þessum störfum eru vel starfi sínu vaxnir og leggja mikinn metnað í það sem þeir láta frá sér. Því miður eru þeir þó í almennum minnihluta í þessari “stétt”. Þarna er ég að vísa í menn eins og Snorra Sturluson og Skapta Hallgrímsson meðal annars.
Hvar á að byrja? Hans Steinar Bjarnason hefur slegið gjörsamlega í gegn með sínu frábæra mati á áreiðanleika frétta. Hann tók upp frétt (veit ekki hver skrifaði hana) af www.visir.is um meint skrílslæti leikmanna Liverpool í Portúgal. Þar var vitnað beint í hið “virta” rit News of the World. Þeir hafa einmitt verið þekktir fyrir virkilega áreiðanlegar uppspunnar sögur. Þeir á Vísi höfðu þó fyrir því að tala um að þetta væri slúðurblað, en Hansi blessaður sagði frá þessu sem heilögum sannleik og talaði einmitt um að Bellamy “tók með sér golfkylfu og sparkaði hurðina á herbergi Riise niður. Hann lét höggin dynja á fótleggjum Riise er hann lá í rúminu”. Þetta var aðal fréttin hjá honum. Þetta var mun stærri frétt hjá þeim þarna á stöðinni heldur en þegar þetta fornfræga félag var keypt á sínum tíma. Jú, gott og vel, svona sögur selja, en hafa þessir “íþróttafréttamenn” enga þörf fyrir að greina á milli þess sem er hreint og klárt slúður og þess að velja fréttir af miðlum geta talist ábyggilegir?
Það virðist enginn krafa vera gerð á þessum miðlum, hvorki nú né fyrr, um að menn hafi snefil af þekkingu á því efni sem menn eiga að vera að fjalla um. Auðvitað geta menn fræðst um þetta með tíð og tíma, en ég man nú samt eins og gerst hafi í gær þegar einn ákveðinn aðili var að segja frá fræknum sigri Liverpool í Evrópukeppni í fréttum útvarpsins og tók svona til orða “…og Simon Westerfield átti stórleik í marki Liverpool”. Það er ekki gerð krafa um að menn viti neitt um boltann (í seinni tíma er Höddi Magg reyndar algjör undantekning á þessu) heldur bara að hafa spilað einhverntíman á Íslandi eða komið nálægt einhverri annarri íþrótt. Hann sagði þessa fleygu setningu þegar ég var á akstri og hann varð þar með nánast valdur að umferðarslysi, mér var svo um að heyra um þennan glænýja markvörð Liverpool. Sander Westerveld hafði einmitt staðið í markinu hjá okkar mönnum í leikjunum á undan honum Simon. Það er ekki einu sinni gerð krafa um að menn geti talað íslenskt mál skammlaust. Ég gleymi því aldrei þegar ég heyrði af því að téður maður hafi kært Skjá 1 á sínum tíma fyrir að vera með þuli á leikjum sem töluðu annað mál en Íslensku. Til hvaða tungumála teljast orð eins og “hossspyddna” og “ússspark”?
Ég ætla ekki að koma inn á “íþróttafréttamennina” á RÚV. Það er einföld ástæða fyrir því. Ég horfi ekki á RÚV. Þar er bara ekkert sem ég hef áhuga á að horfa á, og alls ekkert þar sem tengist íþróttum og ég hef áhuga á.
“Íþróttafréttaritara” á blöðunum og á hinum ýmsu netmiðlum eru nú ekki af hærri standard (eins og áður er ég að tala um heilt yfir, því sums staðar leynast hæfir menn inn á milli). Mér finnst reyndar stór munur á vefsíðum eins og fotbolti.net og svo atvinnublöðunum. Standardinn á síðum eins og fotbolti.net er fjarri því að vera hár, þvert á móti. Það starf sem þar fer fram er að mestu leiti unnið af áhugamönnum. Ungum pennum sem eru að ryðja sér braut. Sú síða er reyndar því miður að gjalda þess að ritstjórnin þar er bara ekki að virka. Alls ekki. Það væri einfalt mál að gera þá síðu bara sæmilega. Hvað þarf til? Jú, setja upp ákveðinn standard á þær heimildir sem verið er að vitna í. Þar eru sérstakar slúðurfréttir, þar sem verið er að taka saman “slúðrir” af BBC (sambærilega samantekt að ég held). Vandamálið liggur í því að allt of margar aðrar fréttir eru einmitt hreint og klárt slúður. Ég geri mér þó grein fyrir því að sumir vilja einmitt sjá það, en til þess er líka samantektin. Ef menn vilja láta taka sig alvarlega, þá velja menn úr fréttir. Gæði umfram magn, vanda þýðingar, stafsetningar og frágang. Ef þetta væri gert, þá væri fotbolti.net virkilega góð síða (það að vitna í sorpritið á Englandi í annarri hverri frétt er eitt og sér að setja stimpil á ennið á síðunni sem svipar til stimpils sem er sett á hausinn á lömbum sem búið er að ákveða að slátra). Ég ætla ekki einu sinni að minnast á gras.is, þar er ekki einu sinni hægt að vorkenna mönnum fyrir að gera þetta í frístundum, svo slæmur er fréttaflutningurinn.
En hinar síðurnar (mbl.is, visir.is og blöðin) hafa einfaldlega ekki þessa afsökun. Þ.e. þar eru menn að fá fullt borgað fyrir þetta. Þeir eiga sem sagt að teljast atvinnumenn í faginu. Þeir eru samt í gjörsamlega sama fari og hafa sér mun minna til málsbóta en þeir sem eru að grípa í þessi skrif á milli annarra verka. Hvar er metnaðurinn? Er hann bara ekki til staðar? Maður hefði haldið að hann ætti að liggja þarna einhversstaðar ef mið er tekið af því hversu gríðarlegur áhugi er fyrir enska boltanum á Íslandi. Sjónvarpsstöðvarnar eru að borga stjarnfræðilegar upphæðir fyrir sjónvarpsréttinn, en svo er metnaðurinn enginn þegar kemur að þeim mannskap sem fjalla á um þetta.
Lítum á “sérfræðingana”. Þar eru kvaddir til uppgjafa knattspyrnumenn, þjálfara, vinir og vandamenn. Meistaradeildin í síðustu umferð. Þar horfði maður á tvo aðila sitja í þeim “frábæra” þætti “Boltinn með Guðna Bergs” og ausa úr viskubrunnum sínum. Flott mál, enda liðið þeirra að spila. Líklega fáir Lille stuðningsmenn á landinu og því um að gera að fá menn með hjartað á “réttum” stað í settið til að fjalla um aðal leik kvöldsins og því tveir stuðningsmenn manchester united
kallaðir til. Gott og vel og afar skiljanlegt. Kvöldið eftir var svo STÓRLEIKUR umferðarinnar. Liverpool - Barcelona og allir spenntir. Nóg af Barca stuðningsmönnum (eða Eiðs stuðningsmönnum) til á landinu til að fá einn frá hvoru liði. Þar sem einungis “frægir” aðilar eru fengnir í þennan þátt, þá hefði samt ekki verið mikið mál að redda því. Neibbs, aðrir tveir manchester united
menn í settið. Hversu fáránlegt er þetta? Hinn “viðkunnanlegi” Maggi Gylfa og hinn “hlutlausi” Óli Þórðar. Frábært! Til að toppa þetta allt var aðal aulahúmoristinn og manchester united
stuðningsmaðurinn, Logi Ólafs að lýsa leiknum með Adda Björns. Og hversu lengi voru þeir félagar Arnar og Logi búnir að bíða eftir því að geta komið með Dudek brandarann sinn: “nei, Reina var þetta að sjálfsögðu … Dudek er ekki inná, hann er sennilega ennþá í handjárnum”. Logi má þó eiga það að hann smellti sér ekki í sama þunglyndi og þeir manchester united
félagar hans í settinu gerðu. Þeir voru nánast óhugganlegir yfir því að Liverpool skyldi vinna þennan leik. “Sérfræðingar” í setti eru bara af skornum skammti greinilega, en af hverju ekki að fá bara Ladda eða einhvern til að lýsa ef þetta snýst um að koma að sem flestum fimmaurabröndurum?
Nei, ég er ekki hættur. Þetta er uppsafnað og þeir sem hafa ekki áhuga á þessum hugleiðingum eru hvort sem er löngu hættir að lesa. Þið hin sem ennþá eruð að lesa, þið eruð vonandi að gera það af áhuga frekar en hneykslun á viðhorfi mínu. Hvort sem það er, þá ætla ég samt að halda áfram. Er þó alveg að vera búinn að hleypa út öllu þessu uppsafnaða ergelsi.
Liðið mitt var þáttur sem Enski Boltinn byrjaði með. Öðruvísi þáttur þar sem stuðningsmenn sem lifðu og hrærðust í því sem gerðist hjá þeirra félögum komu og spjölluðu saman um liðin og boltann. Þeir voru hreinlega ekki nógu frægir og í þeirra stað þurfti að finna einhverja sem betur hæfðu Bödda Bergs. Hemmi Gunn og fleiri sem aldrei er hægt að fá nóg af (þeir sem ekki náðu því, þá er þetta kaldhæðni). Sumir reyndar ágætir, en þátturinn oft á tíðum farinn að fjalla um hinn einstaklega skemmtilega íslenska bolta. Liðið mitt, give me a break. Mér finnst reyndar Snorri Már hafa verið að gera góða hluti í því að fá til sín alls konar menn í “Á völlinn”. Eitthvað aðein öðruvísi en þessi gömlu hunda sem flestir eru komnir með hundleið á, enda hafa þeir ítrekað sýnt að þeir hafa ekkert meira vit á því sem verið er að fjalla um heldur en þeir sem sitja fyrir framan kassann. Það er reyndar stundum fróðlegt að fylgjast með greiningum þeirra Willum og Gumma Torfa, en þeir eru álíka líflegir í útsendingu eins og tré sem nýbúið er að fella. Það sem ég hef gaman að þar er að loksins er byrjað að nýta sér tæknina við að brjóta upp og skoða leikatriði.
Gummi Torfa náði nú reyndar að slá í gegn í beinni útsendingu á leik Fulham og manchester united
um daginn. Þar fór hann í upptalningu á því af hverju Liverpool var ekki að blanda sér í baráttuna við manchester united
, Chelsea og ARSENAL! Stórkostleg komment og það þarf ekki að fara nánar út í þau, Einar Örn hefur gert það vel á þessari síðu og þau eru bara svo fáránleg að það tekur því ekki að eyða fleiri orðum í það.
Ég hef stundum spáð í því hvort um sé að ræða æviráðningar í störf íþróttafréttamanna. Það er einn mjög efnilegur norðan heiða sem ég held að menn ættu að fara að líta hýru auga til. Hann er meira að segja að mennta sig í fræðunum. Hann líka veit muninn á sora heimildum og þeim sem stólandi er á. Hann er bráðgáfaður og lítur ákaflega vel út, má eiginlega segja að hann sé sá efnilegasti sem fram hefur komið norðan Suðurskautslandsins. Hann heitir Hjalti og síminn hans er…
Nei annars, það sem ég hreinlega skil ekki er metnaðarleysi það sem almennt virðist vera í gangi þegar kemur að umfjöllun margra fjölmiðla um enska boltann. Illa uppsettar fréttir, lélegt fréttaval, lélegt val á viðmælendum, stjörnudýrkum á útbrunnum Íslendingum, hræðilegt mat á áreiðanleika heimilda og bara almennt algjör “amatör”mennska. Fréttir um enska boltann mun ég í framtíðinni eingöngu lesa á ábyggilegum erlendum síðum, lýsingar mun ég fá á pöbbnum og enskum rásum SkjáSports og næsta skref verður svo að láta gamlan draum rætast og fá mér gervihnattardisk og þar með Sky pakkann í heild sinni.
